Ana Mladiç – Clara Usón

-->Vertaald door Elvira Veenings

Uitgegeven bij Signatuur

384 blz

 




Ratko Mladiç werd als een van de laatste Servische generaals uit de Joegoslavië-oorlogen in 2011 gearresteerd op beschuldiging van oorlogsmisdaden. Het verhaal van deze vuile oorlog op het einde van de vorige eeuw – zijn er andere trouwens? – wordt opgehangen aan het gedeeltelijk fictieve verhaal van Ana Mladiç, zijn dochter.

Net voor ze zou afstuderen in 1994 pleegt Ana zelfmoord bij haar thuis in Belgrado . Als Ratko in 2011 naar Den Haag wordt overgebracht, vraagt hij om nog even bij het graf van zijn dochter te mogen passeren. Het wordt hem toegestaan. Tot zover de feiten.

Waarom stapt Ana uit het leven? En waarom doet ze dat met het lievelingspistool van haar vader? Heeft het te maken met iets wat in Moskou op een uitstapje met vrienden gebeurd is? Is er een verband met een ontluisterend artikel over haar vader in een toonaangevende krant? Wat doet het met je als je de dochter van Ratko Mladiç bent, oorlogsheld of misdadiger, afhankelijk van de kant van waaruit je kijkt. Aan het woord zijn Ana zelf, in Moskou en later terug in Belgrado en Danilo uit Sarajevo. Vanuit die invalshoek laat Clara Usón het hele spectrum van bevolkingsgroepen en overtuigingen passeren die de Balkan tekenen. Je ziet hoe weerloos multiculturele vriendschappen en buurtweefsels zijn tegen oorlogspropaganda en ultranationalisme.

Ik zal niet beweren dat ik de Joegoslavië-oorlogen nu volledig begrijp, maar het boek heeft alvast wat inzichten gebracht. Het blijft uiteraard een roman, maar dan wel een die hout snijdt. Boeiend vond ik de evolutie die de dochter doormaakt: geprangd tussen liefde en bewondering voor haar vader en de twijfel als haar vrienden en de buitenwereld haar wereldbeeld aan het wankelen brengen. Samen met Non chiedere perché van Franco Di Mare (bespreking volgt later) en Ter wereld gekomen van Margaret Mazzantini (besproken op 31 okt. 2011) het begin van een mooi lijstje Balkanliteratuur.

★★★★☆

Open City - Teju Cole

Vertaald door Paul van der Lecq

Uitgegeven bij De Bezige Bij

314 blz.

De eerste vraag die mensen je stellen over een boek is meestal: waarover gaat het? Daar kan je bij Open stad niet echt meteen op antwoorden. Een plot is er niet. Toch wil ik de vraag niet ontlopen. De hele roman wordt verteld vanuit het standpunt van Julius, een jonge Nigeriaanse medicus in New-York, die om aan de stress van zijn werk en de onrust in zichzelf te ontsnappen  grote wandelingen maakt door de stad.  Hij ontmoet mensen, observeert wijken en hun bewoners, en reflecteert. Als lezer krijg je weetjes in overvloed mee, want Julius is een belezen man. Over zijn eigen leven integendeel krijg je slechts met mondjesmaat en quasi terloops wat informatie.  Toch blijkt zijn achtergrond en verleden een grotere rol te spelen dan hij laat uitschijnen. Hij onderneemt zelfs een reis naar Brussel, waar hij zijn oma van Duitse origine hoopt te vinden. Maar eenmaal in Brussel verdwijnt het oorspronkelijke reisdoel helemaal uit het vizier. Wel valt daar voor de eerste maal de term ‘open stad’, een stad die geen grenzen of kleuren kent, een globale stad. Voor Vlaamse lezers zijn de statements over Brussel soms zeer herkenbaar, maar evengoed doen ze soms de wenkbrauwen fronsen.

Brussel is  natuurlijk maar een zijsprongetje. Uiteindelijk gaat het in ‘Open stad’ vooral over New York en het is daar dat de thema’s van deze roman steeds duidelijker worden: identiteit, multiculturaliteit, loyaliteit.   

Boeiende roman die je mee laat denken over het leven in een moderne ‘open’ stad. En nu maar wachten tot ergens iemand deze roman omvormt tot een graphic novel. Daar heeft ‘Open stad’ het juiste profiel voor.

★★★★☆