Het achtste leven (voor Brilka) - Nino Haratischwili

Vertaald door Elly Schippers en Jantsje Post
Uitgegeven bij Atlas Contact
1275 blz.

Wat een boek! Het achtste leven is het kleurrijke levensverhaal van een Georgische familie.   Het begint bij een chocolatier in een klein provinciestadje in Georgië. Hij bedenkt een verslavend chocoladerecept, dat zijn familie welstand bezorgt maar evengoed een duister gevaar inhoudt. Zes generaties lang worden we meegenomen in een rollercoaster van een verhaal dat felrood kleurt, want de roman is niet alleen een familiekroniek maar ook het verhaal van de opkomst en de ondergang van de Sovjet-Unie.  Stalin en Beria, beide erg bepalend voor het leven van de Sovjetburgers, waren trouwens zelf Georgiërs, en Haratischwili laat hen ook in het privéleven van haar personages opdraven, zonder dat ze trouwens met naam zo genoemd worden. 

Dat het leven van de nazaten van de chocolatiers niet altijd  over rozen ging, is op zijn minst een understatement. Wie in het begin van de twintigste eeuw geboren is, heeft zijn portie lijden wel gekend. In het geval van Georgië en  de Sovjet-Unie krijg je sterk de indruk dat  de mensen er ook tussen en na de wereldoorlogen geen respijt kregen.  Maar wat een krachtige personages heeft al die ellende opgeleverd. Vooral Stasia, een van de dochters van de chocolatier heeft een onuitwisbare indruk nagelaten. 

Echt makkelijke lectuur was de roman ook niet. Het verhaal wordt verteld door een van de achterkleindochters van Stasia aan haar nichtje Brilka. Veel van wat ze vertelt, heeft ze ook maar van horen zeggen, van haar overgrootmoeder Stasia. Dat maakt haar een eerder onbetrouwbare verteller, en het verhaal leest het best wanneer de verteller haar nadrukkelijke manier om Brilka aan te spreken 'vergeet', en  rechtstreeks in de levens van Stasia en dat van haar kinderen duikt.  

Er zijn dus schoonheidsfoutjes, wat bijna onvermijdelijk is in een roman van die lengte.  Toch heb ik heel hard van deze roman genoten. Dat heeft zeker te maken met de vlotte stijl van Nino Haratischwili, die behalve romanauteur ook nog regisseuse en dramaturge is.  Het boek is inderdaad soms theatraal, maar om 1275 pagina's door te komen lijkt me dat eerder een voordeel dan een nadeel. Een aanrader voor wie van geschiedenis houdt. 

★★★★1/2

Tulpenliefde - Femke Roobol

Wist je dat er ook vrouwen schilderden in de Gouden Eeuw? Nou ja, er zullen er wel meer geschilderd hebben, maar daarom werd je nog niet toegelaten tot het schildersgilde. In Tulpenliefde lezen we het verhaal van Hester Falliaert, een jonge vrouw uit Haarlem die er alles voor over heeft om als schilder erkend te worden. Haar leven is bepaald geen sprookje. Maar wat een schitterende tijdsschets is dit geworden! De roman dompelt je onder in het alledaagse leven van een klein Hollands stadje, waar wel en wee wel heel dicht bij elkaar staan.  Er is de pest die iedereen, rijk en arm, zonder onderscheid treft. En er is die waanzinnige rijkdom door de speculatie met tulpenbollen. Echt, speculeren en financiële luchtbellen, onze tijd heeft er geen monopolie op. Hester Falliaert is een fictief personage, maar een van de nevenpersonages  is dat niet: Judith Leyster, Hesters vriendin in de roman, was het enige vrouwelijke lid van het Haarlemse schildersgilde en gezien haar schildertechniek waarschijnlijk een leerlinge van Frans Hals.  Werken van haar hangen in het Rijksmuseum van Amsterdam en in het Mauritshuis in Den Haag. Ik hou van zulke concrete details in een boek. Ze geven je meteen inspiratie voor je volgende citytrip en museumbezoek.  

★★★1/2

Oorlog en terpentijn – Stefan Hertmans

Uitgegeven bij De Bezige Bij

336 blz.

In Oorlog en terpentijn gaat Stefan Hertmans aan de slag met de dagboeken van zijn overleden grootvader. Nog voor hij dertig was had Urbain Martien al zijn portie menselijke miserie gehad, van een armoedige jeugd in een arbeidersgezin in het Gentse, de vroege dood van zijn vader, tot de Eerste Wereldoorlog en vlak daarna de dood van zijn eerste geliefde.   

De stilist en essayist Hertmans zet die verhaalstof meesterlijk naar zijn hand. Zo wordt Oorlog en terpentijn een boek met een dubbele insteek. Er is  de authentieke getuigenis van de grootvader, op zich al  een uniek document. En er is de reflectie van de schrijver-kleinzoon.

Ik was vrijwel meteen verkocht. Dat begon al bij de titel. Je kan niet anders dan denken aan die andere grote klassieker, Oorlog en vrede. In een interview (zie link) geeft Hertmans zelf interessante duiding: de gekwetste kunstenaar die vrede zocht in zijn schilderen. Mooie metafoor. 

Er zijn weinig boeken die ik meer dan een keer lees. Voor Oorlog en terpentijn maak ik graag een uitzondering.  En om op de vraag van een recensent te antwoorden: ja, hij mag gerust naast Godenslaap van Erwin Mortier en Post voor mevrouw Bromley van Stefan Brijs staan. Een schitterend boek om mijn leesjaar mee te eindigen!

★★★★★

http://www.knack.be/nieuws/boeken/vlaanderen-mag-blij-zijn-met-de-banaliteit-die-er-vandaag-heerst-stefan-hertmans/article-reportage-104149.html