A Thousand Ships - Natalie Haynes

 

Uitgegeven bij Picador

347 blz.

Een boek naar mijn hart! Haynes vertelt het verhaal van de Trojaanse oorlog vanuit vrouwelijk standpunt. Niet de helden van Homerus maar alle vrouwen die door de oorlog zijn geraakt, zijn het middelpunt van deze roman. Hecabe, Penelope, Andromache, Cassandra, Iphigenia : stuk voor stuk mooie vrouwenportretten. 

In hoofdstukjes van wisselende lengte geeft de auteur een stem aan bekende en minder bekende vrouwen, van koninginnen tot slavinnen, van oud  tot jong. Tussen die hoofdstukken door komt Calliope aan het woord, de muze die de regie in handen heeft. Zij houdt de soms onwillige dichter op het vrouwelijke pad. Het is haar missie de vrouwen in het daglicht te  stellen en hun verhaal te brengen. Ze hebben lang genoeg gewacht. "A war does not ignore half the people whose lives it touches." Het vraagt soms wat overtuigingskracht om de epische dichter zover te krijgen.  Heeft hij soms schrik van het tragische? Beseft hij niet dat helden slechts bestaan bij de gratie van slachtpartijen, waarvan de oorzaken en gevolgen reiken tot ver buiten het slagveld?   

 

Absoluut hoogtepunt waren voor mij de pittige brieven van Penelope aan Odysseus, die er na 10 jaar oorlog in slaagt nog eens even lang te cruisen op de wereldzeeën voor hij de weg naar huis terugvindt. Om van te smullen. Evengoed was ik geraakt door de tragische levensbestemming van Cassandra, die alles  ziet maar niet gehoord wordt. En je kan niet onverschillig blijven bij het hartverscheurende lot van Andromache, die als oorlogsbuit wordt toegewezen aan de man die haar kind van de rotsen wierp. Of van Iphigenia die beseft dat ze niet  ten huwelijk wordt geleid maar naar een brutale offerdood.  De hoofdstukken rond de kleuterachtige strapatsen van de vele godinnen die een stuk in de pap te brokken hebben, zorgen voor een luchtigere noot. 

Wat heb ik hiervan genoten. 

Ik hou van historische romans met een feministische twist, net zoals ik ook fan ben van de romans van Madeline Miller, die voor Haynes  al aan de slag ging met dit thema. Ik verwijs hier naar  Een lied voor Achilles en Circe. (Van beide boeken vind je besprekingen elders in deze blog.)

Ik heb meteen na de lectuur van deze roman er mijn oude jeugdboek Ilias en Odyssee bijgehaald.  Ik kijk er vandaag weliswaar met minder onbevangen blik naar dan toen ik een leergierige tiener was. Maar ik ben wat blij dat ik dit boek, prachtig geïllustreerd trouwens, nooit weggedaan heb. 

 

★★★★★

 

PS. Ik heb dit boek in het Engels gelezen. Bij mijn weten is het nog niet in het Nederlands vertaald.

Een verloren vriendin - Raffaella Romagnolo

Uitgegeven bij Signatuur

Uit het Italiaans vertaald door Hilda Schraa en Manon Smits

447 blz. 

Begin twintigste eeuw : Giulia en Anita groeien samen op in een klein dorpje in Piemonte. Hun leven is hard:  ze worden van kindsaf aan het werk gezet in de zijdespinnerijen.  Er is veel armoede, maar er is ook liefde en vriendschap. Tot op een dag Giulia met de noorderzon verdwijnt. Van dan af volgen we hun parallelle levens: Giulia is naar Amerika getrokken en zoekt haar geluk in New York. Anita blijft achter in Italië. 

Hoewel ook Giulia's pad niet altijd over rozen loopt, heeft Anita toch het slechtere lot getrokken. De Eerste Wereldoorlog is ronduit een catastrofe voor Italië, en dan moeten het fascisme en de Tweede Wereldoorlog nog komen. Piemonte wordt dubbel hard getroffen als, na de bocht die Italië maakt in 1943,  de Duitsers genadeloos op jacht gaan naar partizanen. 

Na de oorlog keert Giulia nog een keer terug naar haar geboortedorp. Een laatste confrontatie?

De structuur van de parallelle levensverhalen is misschien niet bijster origineel maar hij werkt wel. Die confrontatie tussen twee levens die zo verschillen, is boeiend. Af en toe denken de vrouwen wel eens aan hun jeugd en wat er met de andere zou gebeurd zijn. Maar dat is het lot en het leven laat hen niet veel tijd om veel te piekeren. Destino is ook de oorspronkelijke titel van deze caleidoscopische roman en ik vind hem meer to the point dan de Nederlandse vertaling. Want de roman focust toch niet zo duidelijk op  de verloren vriendschap; eerder lees ik het verhaal als een ode aan twee sterke vrouwen.  

Een verloren vriendin, genomineerd  voor de Premio Strega 2019, was Romagnolo's  eerste roman die in het Nederlands vertaald werd. De auteur had dus duidelijk literaire ambities, die ze misschien niet altijd helemaal waarmaakte. Ik lees vergelijkingen met de Bouquet-reeks bij sommige recensenten. Dat vind ik wat overtrokken, maar ik vond zelf ook het Italiaanse verhaal rond Anita sterker dan dat van Giulia.  

★★★★