Het verdriet van Belgie - Hugo Claus

Uitgegeven bij De Bezige Bij.

717 blz.

Waarom is Het verdriet van België volgens velen Hugo Claus’ allerbeste boek en voor sommigen zelfs de grootste Nederlandstalige roman van de twintigste eeuw? En waarom wil het cliché dan dat het ook het meest nooit uitgelezen boek van de Vlaming is? 

Op zoek naar wat extra ruimte in mijn boekenrekken, stootte ik op een cassette met alle romans van Hugo Claus.  Had ik die wel ooit gelezen? Ja, De Metsiers herinnerde ik me en natuurlijk ook De geruchten en Het verdriet. Die laatste had me toch nooit helemaal overtuigd. Zou een tweede lectuur soelaas brengen? Ik was vertrokken.  

 

Even ter herinnering: Claus beschrijft de vuile handen van de familie Seynaeve vanuit het perspectief van een puber die, na een verstikkende lagere-schooltijd op een nonneninternaat, rommelend (en onder het uit de operette geleende motto ‘Toujours sourire, le coeur douloureux’) de oorlog doorkomt en in 1947 zijn eerste succes als schrijver beleeft. Het verdriet van België is te lezen als een meedogenloze afrekening met de Vlaamse hypocrisie en de katholieke kleinburgerlijkheid. (Uit: Literatuurgeschiedenis.org)

En het eerste deel bevestigde mijn herinneringen. Ik vond het alweer moeilijk om op te gaan in de fantasiewereld van Louis. En ik ergerde me aan de stijl. Tot ik in deel 2 weer overstag ging. De adolescent Louis spreekt een andere taal,  staat met beide voeten in de realiteit van het collaboratiemilieu waarin hij opgroeit, poseert even in het uniform van de Vlaamse HJ,  maar stelt zich gaandeweg ook kritischer op.  De bombastische, overladen stijl uit het eerste deel was natuurlijk een logisch attribuut voor het personage van de kleine Louis.  En de auteurs en Vlaamse kopstukken van die generatie spraken en schreven ook zo.  Dat zag ik nu wel, maar bij mijn eerste lectuur in 1983 blijkbaar niet. 

Is Het verdriet van België dan effectief Hugo Claus' beste roman? Ik heb hier geen antwoord op om de eenvoudige reden dat ik ze niet allemaal gelezen heb. En evenmin verklaar ik mij bevoegd voor het beantwoorden van de tweede vraag. 

Maar een ding weet ik wel: het cliché van minst gelezen boek verdient hij niet.  

Voor de jongere lezers, als ik die al zou hebben, verwijs ik graag naar een reeks artikelen over het verdriet van België voor Nederlandse lezers. 

https://hetverdrietvanbelgie.sites.uu.nl/  

✭✭✭✭

De vijand van mijn vader – Almudena Grandes

Vertaald door Mia Buursma

Uitgegeven bij Signatuur

400 blz

Spanje 1947. In Europa is het fascisme tot staan gebracht, maar in Spanje blijft Franco aan de macht tot halfweg de jaren 70. Dat zijn feiten die je wel weet uit de geschiedenislessen, maar als je erover leest in een roman met een jongetje van negen in de hoofdrol krijgt het verleden een heel persoonlijk gezicht. 

Nino groeit op in een bijzondere omgeving : omdat zijn vader   guardia civil is,  woont hij in de kazerne, samen met de andere  gezinnen van de ‘rijkswachters’. De jonge Nino en zijn zusjes horen en zien dingen die een kind niet zou moeten zien. Hoewel de burgeroorlog  officieel gedaan is, blijft hij in de bergen van Zuid-Spanje maar doorgaan. De guardia civil maakt er nog steeds intensief jacht op de ‘rooien’ en het gaat er bepaald niet zachtzinnig aan toe.  

Nino is dan ook het liefst buiten, weg van het dorp. Zo leert hij Pepe de Portugees kennen, een vreemdeling uit het niets opgedoken, met wie hij zalige zomerdagen beleeft, vissend en luierend in de heuvels rond het dorp. Zijn vriendschap is voor de jonge Nino heel belangrijk, net als zijn ‘lessen dactylografie’ in het huis van de Blonde, een nest van linkse vrouwen.  Hij komt er in contact met boeken, wordt een fervent lezer van Jules Verne en krijgt een nieuwe kijk op de wereld rondom zich.

Spannend wordt het als Nino moet kiezen, want de vijanden van zijn vader zijn niet altijd zijn vijanden.

Van Almudena Grandes las ik al eerder Het ijzige hart, ook al over dat onverwerkte Spaanse verleden. En Grandes is lang niet de enige auteur die de deuren naar het verleden openzet: er is ook Jaume Cabré met De stemmen van de Pamano*, C.J. Samson met Winter in Madrid*, Maria Duenas met Het geluid van de nacht …  Mag er eindelijk gepraat worden over een stuk geschiedenis dat  de Spaanse maatschappij tot  vandaag verdeelt?

Authentiek en nergens melodramatisch : een overtuigende historische roman van de betere soort.

★★★★☆

* Van deze boeken kun je een bespreking lezen in mijn blogartikel van 30 september 2011.

Wit als melk, rood als bloed – Alessandro d’Avenia

Vertaald door Manon Smits

Uitgegeven bij Cargo

254 blz

Ontroerende roman over een Italiaanse puber die verliefd is op de roodharige Beatrice. Zijn liefde lijkt geen kans te hebben tot het noodlot toeslaat en Beatrice ernstig ziek wordt. Voor de jonge Leo  voelt het echt alsof zijn wereld instort, maar tegelijkertijd wordt hij ook volwassener. Misschien soms wat voorspelbaar, maar de leefwereld van de adolescent wordt vrij authentiek en met veel sympathie weergegeven. Ik hield wel van het spel met de kleuren wit en rood.

★★★☆☆