The Lovely Bones - Anne Sebold

Uitgegeven bij Picador, Kindle Editions
348 blz. 
Ned editie: De wijde hemel, De Bezige Bij


“Inside the snow globe on my father's desk, there was a penguin wearing a red-and-white-striped scarf. When I was little my father would pull me into his lap and reach for the snow globe. He would turn it over, letting all the snow collect on the top, then quickly invert it. The two of us watched the snow fall gently around the penguin. The penguin was alone in there, I thought, and I worried for him. When I told my father this, he said, "Don't worry, Susie; he has a nice life. He's trapped in a perfect world.” 

Prachtig beeld dat de sfeer van deze roman voor mij perfect vat. Want dat is Susie Salmon's situatie: gevangen in een perfecte wereld. Maar hoe perfect kan een wereld zijn als je daar eigenlijk niet wil zijn, en beseft dat je er nooit meer wegkomt. Het vat mooi samen hoe Susie Salmon zich voelt in haar hemel. Als ze 14 is wordt Susie brutaal vermoord. Dat vertelt ze zelf, vanuit haar hemel,  en dat is de originele en overtuigende insteek voor deze roman.  Ze kijkt hoe  haar ouders en zus en broer omgaan met hun verdriet, hoopt keihard dat  ze de dader zullen ontmaskeren, is ongelukkig - ja, ongelukkig - in de hemel omdat ze het leven op aarde nog niet kan loslaten. En ondertussen komt een hele waaier aan mooie thema's aan bod: zussen, ouder-kindrelaties, vriendschap,  liefde,  ...

Mooi, ontroerend mooi en tegelijkertijd grappig. 

★★★★

Afscheid voor beginners - Anne Tyler

Vertaald door Aleid van Eekelen-Benders

Uitgegeven bij De Bezige Bij/Cargo

Afscheid voor beginners is Tyler's elfde roman. Bij nader toezien blijk ik mij  slechts twee van haar vorige romans te herinneren, De toevallige toerist en Ademlessen. En hoewel al heel veel is ondergesneeuwd in mijn leesgeheugen, weet ik toch meteen weer waarom ik altijd wel te vinden was voor een Tyler: de plot onthou je wellicht niet, maar wel de sfeer.   

In Afscheid voor beginners fileert ze met zachte hand, maar daarom niet minder scherp, een voorbije relatie. Aaron kijkt terug op zijn huwelijk met Dorothy, die door een ongeval om het leven is gekomen. Dat tragische ongeluk is dan ook het enige echt spectaculaire in deze roman. Tyler beschrijft vooral de kleine dingen uit het leven van elke dag. En in dat kleine is Tyler groot. 

Toch heeft haar jongste roman me niet echt van mijn sokken geblazen. Voor wie nog nooit een roman van Tyler gelezen heeft, ga naar haar oudere werk. En voor de liefhebbers, het blijft herkenbaar Tyler.

★★☆☆☆

's Nachts komen de vossen - Cees Nooteboom

‘Een boek vol verstilde verhalen op het raakvlak van leven en dood’, aldus de jury van De Gouden Uil Literatuurprijs 2010. ‘Een superbe verkenning van de mensenziel, en van de weemoed die daar woedt. Melancholie is the name of the game, en àls begrijpen al enig inzicht biedt, dan nog geen troost.’

Beter kan ik het niet zeggen. En wie niet bang is van wat weemoed moet zeker deze verhalen lezen.  Stuk voor stuk pareltjes die de anecdotiek overstijgen en een sfeer oproepen die je nooit meer vergeet.

★★★★☆   

Stilte in oktober – Jens Christian Grøndahl

Uit het Deens vertaald door Gerard Cruys

Uitgegeven bij Meulenhoff

270 blz.

Na achttien jaar samenleven kondigt de vrouw van een kunsthistoricus aan dat ze op reis gaat. Ze zegt niet waarheen of waarom en hij vraagt niets. Daarna volgt hij haar bewegingen via de bankafschriften van haar Mastercard, ze volgt de route van hun Portugal-reis zeven jaar geleden. Wanhopig probeert hij antwoorden te vinden, of zoals hijzelf zegt “[…..] een plek, een knoop te vinden van waaruit ik kan beginnen met mijn poging Astrids verdwijnen te begrijpen, [….. ]. Ik volg de draden achterwaarts om de logica van het patroon te vinden, maar de knopen raken los tussen mijn vingers, zodat ik op het laatst met losse eindjes zit. Ik knoop ze  opnieuw, aarzelend, omdat ik weet dat het maar één vertelling kan worden uit de vele die ik had kunnen vertellen met dezelfde draden.” De gedachte dat zoveel in het leven op toeval berust, loopt als een rode draad door deze melancholische  roman. Zijn vertelling wordt steeds egocentrischer en meer en meer  is de echte zoektocht  die naar de kern van zijn eigen ik.

Deze roman vergt meer dan een gewone leesinspanning. Grøndahl serveert zijn reflecties in bomvolle pagina’s, nauwelijks alinea’s, zonder rustpauzes. Aangezien het hoofdpersonage een kunsthistoricus is, spelen ook kunsttheoretische bedenkingen  een grote rol in zijn conversaties en gedachten. Niet makkelijk dus, wel boeiend, al had het voor mij  wel korter gekund.

✮✮✮✩✩

Gestameld liedboek – Erwin Mortier

Uitgeverij de Bezige Bij

191 blz. 

“Mijn moeder heeft me vandaag een stofbeurt gegeven, ze meende dat ik een meubel was.” Met dit beeld zit je meteen midden in de kern van het boek: de auteur probeert  het ziekteproces van zijn dementerende moeder in taal te vatten. “Soms mompelde ze mondenvol pap naar buiten, ben ik het die luistert en met een zakdoek de woordmoes van haar kin veegt.”

Ontroerd was ik al toen ik Erwin Mortier in het voorjaar een stukje hoorde voorlezen uit zijn boek.  Dat gevoel is niet meer weggegaan.  Dat Mortier een groot stilist is, weten we al langer, maar de manier waarop hij deze virtuositeit hier inpast in de machteloosheid van een zoon die alleen maar kan kijken naar de aftakeling van zijn moeder, is superieur. Echt een gestameld liedboek.

✭✭✭✭✭

Tonio van A.F.TH. van der Heijden

Uitgeverij  De Bezige Bij

632 blz.

Op Pinksterzondag 2010 komt Tonio, de enige zoon van A.F.Th. van der Heijden, om in een verkeersongeluk. Voor hem is deze roman geschreven. Zoals de schrijver het zelf noemt, een requiemroman.

Het genre heeft zo zijn eigen gevaren. Mensen die door een groot verdriet getroffen zijn, hebben dikwijls geen ander gespreksonderwerp meer.  Waarom moest dit gebeuren, hoe is dit allemaal gebeurd? Eindeloos worden deze vragen herhaald, en een buitenstaander heeft wel eens de neiging af te haken. De pijn van de ander is bovendien soms zo intens en intiem dat al snel ook een gevoel van gêne ontstaat.  Zal A.F.Th. van der Heijden deze klippen kunnen omzeilen?

Gedeeltelijk wel. Naast vader van een gestorven kind is  de man ook schrijver in hart en nieren, die heel bewust met beelden en taal omspringt. Maar de compositie is aan de losse kant. En 600 bladzijden is misschien van het goede te veel, ook voor de welwillende lezer. 

★★★☆☆